Reflexión sobre o marco instrumental na orientación laboral

Neste módulo, ao longo de 6 temáticas, tratáronse os aspectos relacionados co traballo diario do/a orientación laboral no Servizo Público de Emprego de Galicia. Así, se foron desgranando contidos relacionados coa intermediación laboral e metodoloxía de traballo: modelos de orientación, principios, Itinerario personalizado de Inserción (IPI), a entrevista de orientación, prospección de emprego, técnicas e ferramentas de BAE, incluíndo o autoemprego e o emprendemento. Destas temáticas tratadas, sinalo a continuación os aspectos que me resultaron de interese neste módulo.

En relación ao marco teórico e metodolóxico da orientación laboral, o feito de existir sistemas e modelos de orientación diferentes en cada administración, así como en cada país europeo, fai que sexa difícil de definir as funcións e marco profesional do/a orientador/a. O que si se establece a través do Plan Nacional de Acción para o Emprego, é unha atención individualizada nos servizos de orientación laboral co fin de dar resposta á heteroxeneidade das persoas desempregadas. Así, a metodoloxía de traballo na orientación laboral, nesa atención individualizada, desenvólvese a través da entrevista de orientación e o deseño de itinerarios personalizados de inserción. Este apartado de atención individualizada o considero fundamental no traballo coas persoas desempregadas, e ao mesmo tempo non exento de dificultade no traballo, xa que se parte das diferentes situacións socioeconómicas, persoais e culturais da persoa usuaria á cal se busca mellorar a súa situación laboral. Esíxese polo tanto, dominar as técnicas de entrevista e das competencias necesarias para intervir coa persoa que demanda os servizos de orientación laboral.  

Por outra parte, en cada territorio hai diferenzas en relación ao mercado laboral, por exemplo entre o ámbito urbano-rural, costa-interior, polo que o/a orientador/a laboral debe coñecer as características dos sectores laborais onde se encontra. A isto súmase o amplo abanico do perfil de persoas desempregadas coas que se traballa, atendendo á idade, nivel de estudos, atendendo a problemáticas (exclusión territorial, conciliación) e colectivos moi diferentes (inmigrantes, persoas con discapacidade, minorías étnicas,...), polo que tamén esixe coñecer os recursos existentes para dar resposta ás diferentes demandas.  

No que respecta ás temética de prospección de emprego, técnicas e ferramentas de busca de emprego e autoemprego, sinálase a importancia de coñecer os perfís profesionais existentes co fin de valorar o obxectivo laboral e competencias necesarias coa persoa desempregada. Neste sentido existen diferentes recursos que nos axudan neste traballo: ofertas laborais, certificados de profesionalidade, Observatorio Ocupacional...). Nestas accións do orientador/a laboral, considero importante a fase inicial de diagnóstico co fin de valorar as capacidades e grao de autonomía na busca de emprego e, en función disto, optar por dar maior autonomía na persoa desempregada no manexo dos recursos na busca activa de emprego, ou realizar un traballo máis cercano coa persoa. A nivel de prospección de emprego, como vantaxes considero que é unha ferramenta importante para coñecer o texido empresarial e perfis demandados na inserción laboral, e sobre todo que nos axuda na inserción laboral. Como desvantaxes valoro que, na actualidade, a prospección se ve limitada polos seguintes factores: predominio de pymes, insuficiencia de recursos e dispoñibilidade para colaborar das empresas, excaseza sobre todo en pequenas empresas de cultura de RSE...  

A modo de conclusión e valoración persoal, sinalar que a labor na atención a persoas desempregadas, e debido á heteroxeneidade mencionada anteriormente, require do/a orientador/a laboral de moitos e diversos coñecementos, difíciles de abarcar nalgúns aspectos se se quere traballar de forma rigorosa e efectiva. Por iso, cada vez faise necesario estar ao tanto dos recursos que nos rodean así como o traballo en rede con outros profesionais co fin de colaborar en diferentes aspectos no traballo cunha persoa. Ademais, no traballo de orientación, tamén é importante non só traballar os recurso externos coa persoa desempregada, senón tamén potenciar os recursos propios dos que dispón a persoa (recursos persoais, familiares, no grupo de iguais..., co fin de promover un papel máis activo e cambio que se manteña no tempo.  

Reflexión grupal sobre a mesa de emprendemento e autoemprego

A modo de refexión grupal, queremos valorar a temática dunha das últimas sesións presenciais no CEOL, referida á mesa sobre recursos para o emprendemento e autoemprego.

Nesa sesión se levou a cabo unha serie de ponencias a cargo de diferentes entidades públicas e privadas que traballan a prol do emprendemento, así como tamén varias ponencias a cargo de persoas que emprenderon recentemente.

A nivel de entidades que traballan no fomento do emprendemento estiveron presentes o Instituto Galego de Promoción do Emprego (IGAPE), Asociación Jóvenes Empresarios (AJE), Unión Galega de Cooperativas de Traballo Asociado (UGACOTA), AGACA e Woman emprende, sinalando as seguintes valoracións sobre as ponencias expostas.

Dende o IGAPE destacamos o servizo que ofrece, sobre todo da importancia de non só impulsar a creación de novas empresas, senón de mellorar a competitividade das xa existentes, a través de diferentes medidas como facilitar a internacionalización.

Sobre a ponencia de WOMAN EMPRENDE, como servizo dirixido ao fomento do emprendemento feminino da USC, destacamos o que se definiu como 'desequilibrio emprendedor de xénero': sobre o alto porcentaxe de alumnas universitarias fronte a alumnos, e que contrasta cos datos de emprendemento, onde os emprendedores universitarios teñen maior porcentaxe que as emprendedoras universitarias. Creemos que é importante que dende este servizo se siga fomentando e apoiando a iniciativa emprendedora das mulleres co fin de que a porcentaxe se iguale á dos homes.

Por parte de UGACOTA e AGACA, na exposición sobre as coopertivas como fórmula de empredemento, destacamos os datos referidos ao baixo nivel de coñecemento sobre as cooperativas, non só entre os emprendedores senón tamén a nivel de entidades. Creemos que entre as causas que poden levar a este descoñecemento é que todo xira á creación de SL por ser a fórmula máis 'sinxela', é dicir, non é preciso ter 3 ou máis socios, nin tampouco é necesario a elaboración de documentos internos como estatutos, RRI, etc. 

Neste sentido, vemos necesario a labor destas entidades para seguir difundindo esta forma de emprendemento, como así se está a facer dende a Rede Eusumo por exemplo. Ademais, consideramos esta forma de emprendemento como moi útil nestes momentos, sobre todo ante a escaseza de financiación para o inicio empresarial, polo que máis que nunca, a empresa cooperativa supón unha vía de emprendemento que se axusta a esta necesidade.

Tamén nos parece interesante o cooperativismo polo carácter social que ten ao dar resposta a diferentes necesidades e problemas de emprego: desemprego de colectivos, temporalidade e precariedade laboral, dificultade de conciliación familiar no traballo... Entre outros aspectos que incorpora a cooperativa está o establecemento dun fondo para a formación e promoción da cooperativa: formación dos socios, a promoción das relacións entre outras coopoerativas, fomento da igualdade e conciliación entre os seus membros, así como o fomento da responsabilidade social empresarial.

Por outra banda, como aspectos que nos exixe a coopertiva, frente a outras formas de empresa unipersoais, están a posesión de habilidades sociais e para o traballo en equipo por parte dos socios/as. Ao ser unha fórmula rexida pola xestión democrática das decisións, e a colaboración entre os/as socias/os, exixe un alto grado de capacidade de habilidades para a comunicación e xestión de conflictos.

Por último, das ponencias relacionadas coas experiencias emprendedoras, consideramos interesante a idea de negocio que tiveron todas ellas, pero tamén destacamos que, así como importante é ter unha boa idea de negocio, tamén axuda no emprendemento coñecer os recursos e ferramentas para o autoemprego. Así, vemos esencial formar dende o sistema educativo aos xóvenes para que adquiran coñecementos, técnicas e ferramentas non só para a busca de emprego por conta allea, senón tamén para o emprendemento.

">